خیلی از والدین وقتی میبینند کودکشان مدام یک کلمه را تکرار میکند، نگران می شوند که آیا این رفتار طبیعی است یا نشانه یک اختلال است؟ و آیا کودک نیاز به درمان دارد یا نه؟
ما در این مقاله دقیقاً بر همین نگرانیها تمرکز کرده و شما را با عارضه تکرار کلمات در کودکان و درمان آن آشنا می کنیم. برای دسترسی سریعتر به تیترهای این مقاله می توانید از فهرست زیر استفاده کنید.
این مقاله زیر نظر متخصصان کلینیک تخصصی حافظ در اصفهان نوشته شده است که با سالها تجربه، به دنبال ارزیابی علل و درمان مشکلات گفتاری کودکان هستند. رویکرد آنها بر پایه درمانهای علمی، بازیمحور و متناسب با نیاز هر کودک طراحی می شود تا روند درمان، هدفمند و قابل اندازهگیری باشد.
تکرار کلمات در کودکان چیست و چه نشانه هایی دارد؟
تکرار کلمات در کودکان به حالتی گفته میشود که کودک یک کلمه یا جمله را چند بار پشت سر هم تکرار میکند. این مسئله میتواند طبیعی یا ناشی از یک اختلال گفتاری باشد. نشانههای تکرار کلمات در کودکان عبارتند از:
- تکرار یک یا چند صدا در ابتدای کلمه
- تکرار کامل یک کلمه یا جمله به صورت مکرر
- کشیده گفتن صداها یا گیر کردن هنگام صحبت کردن
- تکرار کلمات دیگران به شکل تقلیدی (اکولالیا)
- اضطراب یا ناراحتی هنگام تلاش برای گفتار
- کندی در شروع گفتار یا مکثهای طولانی
والدین با دیدن این علائم می توانند برای ارزیابی کودک به مراکز خوب گفتاردرمانی کودکان در شهر اصفهان مراجعه کنند.
تفاوت اکولالیا و لکنت چیست؟
لکنت زبان کودکان و اکولالیا با تکرار کلمات متفاوت هستند. شناخت این تفاوتها در انتخاب بهترین مسیر درمان بسیار موثر است:
| ویژگی | تکرار کلمات | لکنت | اکولالیا |
| تعریف | تکرار یک یا چند کلمه به صورت طبیعی یا ناشی از اختلال گفتاری | گیر کردن روی صدا، کشیده گفتن یا تکرار صداها در کلمه | تکرار تقلیدی حرف دیگران به صورت فوری یا با تأخیر |
| علت | یادگیری زبان، اضطراب، تأخیر گفتار، اختلال طیف اوتیسم | اختلال گفتار عصبی/حرکتی، اضطراب | ضعف در پردازش زبانی، بخشی از اوتیسم یا سایر اختلالات ارتباطی |
| روش گفتار | معمولاً روان، بدون تنش شدید | کشیده و همراه تنش، مکث و تلاش زیاد | تقلیدی، گاهی بدون درک معنای جمله |
| سن شایع | ۲–۵ سال | ۲–۶ سال | ۲ سال به بالا |
بنابراین تکرار کلمات میتواند طبیعی یا ناشی از یک اختلال باشد، اما لکنت و اکولالیا (Echolalia) اختلالات مشخص گفتاری هستند. شناخت دقیق این تفاوتها کمک میکند والدین تصمیمگیری آگاهانهتری درباره ارزیابی و گفتاردرمانی کودک داشته باشند.
آیا تکرار کلمات در کودکان طبیعی است؟
تکرار کلمات در برخی کودکان میتواند بخشی از فرآیند طبیعی یادگیری زبان باشد و لزوماً نشانه اختلال گفتاری نیست. تکرار طبیعی در کودک به یکی از شکلهای زیر است:
- تکرار کوتاه کلمات هنگام یادگیری لغات جدید
- تقلید ساده جملات بزرگسالان بدون اضطراب
- تکرار محدود و کوتاه، بدون کشیدگی صدا
- عدم تاثیر روی توانایی برقراری ارتباط
- کاهش خودبهخود تکرار با رشد زبان
نشانههای تکرار کلمات غیرطبیعی
زمانی تکرار کلمات غیرطبیعی است و فرزندتان نیاز به ارزیابی دارد که شاهد نشانههای زیر باشید:
- تکرار مکرر یا طولانی کلمات و جملات
- همراه با کشیدگی صدا، گیر کردن یا مکثهای طولانی
- ایجاد اضطراب یا ناراحتی هنگام صحبت
- تاثیر روی فهم و برقراری ارتباط با دیگران
در صورتی که با این نشانهها روبرو شده اید، می توانید برای تشخیص قطعی به یک کلینیک گفتاردرمانی خوب در اصفهان مراجعه کنید.
برای درمان تکرار کلمات در کودکان شما هم می توانید از تخصص گفتاردرمانگران مجرب کلینیک توانبخشی حافظ در اصفهان بهره مند شوید. جهت رزرو نوبت با شماره ۰۳۱۳۳۳۹۶۲۴۷ تماس بگیرید.
چرا کودکم کلمات را تکرار میکند؟
علت تکرار کلمات در کودک میتواند ناشی از عوامل زیر باشد:
اکولالیا: کودک واژه یا جمله را بلافاصله یا با تأخیر تکرار میکند چون هنوز مهارت ساخت جمله مستقل را بهطور کامل ندارد.
مرحله طبیعی رشد گفتار: بسیاری از کودکان در سنین ۲ تا ۴ سالگی برای تمرین تلفظ و یادگیری ساختار زبان، کلمات را تکرار میکنند.
تکرار صداها ناشی از اضطراب یا هیجان: کودک برای تنظیم احساسات یا کاهش استرس، یک کلمه را چندبار تکرار میکند.
تأخیر رشد زبانی: وقتی کودک هنوز توانایی جملهسازی ندارد، از تکرار برای برقراری ارتباط استفاده میکند.
اختلال اوتیسم یا پردازش حسی: در برخی کودکان، تکرار کلمات بخشی از رفتارهای خودتنظیمی یا مشکل پردازش زبان است.
عدم توجه شنیداری کافی: کودک اگر حرف والدین را کامل متوجه نشود، کلمات را تکرار میکند تا مطمئن شود درست شنیده است.
شروع لکنت: تکرار کلمات میتواند یکی از نشانههای آغاز لکنت باشد؛ اما همیشه اینطور نیست. اگر کودک فقط کلمات کامل را تکرار میکند (مثلاً «میخوام، میخوام، میخوام») و بقیه گفتارش روان است، این جزئی از رشد زبان است نه لکنت؛ در غیر اینصورت احتمال شروع لکنت هست.
در برخی کودکان این موارد بخش طبیعی از رشد گفتاری است. ولی اگر تکرار همراه با گیرکردن، تقلید مکرر (اکولالیا) یا مشکل در برقراری ارتباط باشد، بهتر است کودک توسط گفتاردرمانگر معاینه شود.
روشهای درمان تکرار کلمات کودکان در اصفهان
در کلینیکهای تخصصی گفتاردردرمانی در اصفهان از جمله کلینیک توانبخشی حافظ، برنامه درمانی کودکان بر اساس علت تکرار کلمات و نیازهای فردی هر کودکی طراحی میشود تا بیشترین اثربخشی را داشته باشد. رایجترین روشها برای درمان تکرار کلمات شامل تکنیکهای زیر باشد:
۱. گفتاردرمانی تخصصی
گفتاردرمانی با هدف کاهش تکرار، افزایش روانی و بهبود هماهنگی تنفس–گفتار انجام می شود. در این روش، ابتدا گفتاردرمانگر الگوی گفتار کودک را ارزیابی و سپس به کمک مداخلات درمانی، گفتار کودک را بهبود می بخشد.
این مداخلات معمولاً به صورت بازی و فعالیتهای تعاملی هستند تا کودک همکاری بالایی با درمانگر داشته باشد. همچنین برنامه جلسات بهتدریج سختتر میشوند تا توانایی گفتاری کودک پایدار شود.
۲. مدلسازی گفتار صحیح
در این تکنیک، درمانگر در مرکز تخصصی درمان تاخیر گفتاری کودکان، الگوی درست جملهسازی، ریتم و واژهسازی را به کودک یاد میدهد. کودک از طریق تقلید صحیح و تکرار هدفمند یاد میگیرد گفتار خود را اصلاح کند. این روش بهویژه برای کودکانی مفید است که تکرار کلماتشان ناشی از یادگیری زبان یا تأخیر گفتاری است.
۳. درمان اختصاصی لکنت
اگر تکرار کلمات ناشی از لکنت باشد، درمانگر از تکنیکهایی مثل کنترل سرعت گفتار، کشش ملایم صداها و تنفس دیافراگمی استفاده میکند.
هدف درمان لکنت کودکان این است که کودک بدون تنش، روان و با اعتمادبهنفس بیشتر صحبت کند. والدین نیز آموزش میبینند که الگوی آرامگفتار را در خانه اجرا کنند.
۴. درمان اکولالیا
در اکولالیا، تمرکز درمان بر افزایش درک معنایی، بهبود ارتباط کاربردی و کاهش تکرار تقلیدی است. در واقع، کودک یاد میگیرد به جای تکرار، پاسخ مناسب و معنیدار بدهد.
این تمرینها معمولاً به صورت بازیهای زبانمحور برای کودکان و همراه با نقشآفرینی، توجه مشترک و آموزش مهارتهای ارتباط اجتماعی هستند.
۵. کاهش اضطراب کودک
گاهی تکرار کلمات ناشی از فشار روانی یا هیجان زیاد است. در این حالت، درمانگر با بازیدرمانی، تمرینات آرامسازی و ایجاد محیط کماسترس به کودک کمک میکند. کاهش اضطراب بهطور مستقیم باعث بهبود روانی گفتار و کاهش رفتارهای تکراری میشود.
۶. تمرینات خانگی و بازیهای زبانمحور
بخش مهم درمان تکرار کلمات، تمرینهای ساده و روزمرهای است که والدین زیر نظر درمانگر در خانه انجام دهند. این بازیها مهارت توجه، بیان، درک و تولید جمله را تقویت کرده و باعث تثبیت پیشرفت جلسات و افزایش سرعت درمان میشوند.
در مراکز معتبری مثل کلینیک حافظ، ارزیابی اولیه بهگونهای انجام میشود که دقیقاً مشخص شود کودک به کدام نوع تمرین و شدت مداخله نیاز دارد. سپس درمانگر روند پیشرفت کودک را بهصورت مرحلهبهمرحله پایش میکند تا تمرینها با توجه به تغییرات واقعی در گفتار کودک تنظیم شوند.
برای درمان تکرار کلمات در کودکان شما هم می توانید از تخصص گفتاردرمانگران مجرب کلینیک توانبخشی حافظ در اصفهان بهره مند شوید. جهت رزرو نوبت با شماره ۰۳۱۳۳۳۹۶۲۴۷ تماس بگیرید.
بهترین تمرینات خانگی برای کاهش تکرار کلمات در کودکان
گفتاردرمانگران کودک در کلینیک حافظ به کمک بازیهای ساده و مؤثر زیر، به والدین آموزش می دهند به درمان فرزند خود کمک کنند:
۱. بازی «جملهسازی نوبتی»
در این بازی شما یک جمله کوتاه میسازید و کودک باید فقط یک کلمه جدید به آن اضافه کند. این تمرین باعث میشود کودک جایگزینی کلمه را یاد بگیرد و نیازش به تکرار کاهش یابد. بعنوان مثال:
شما: «یه گربه دیدم»
کودک: «یه گربه سفید دیدم»
۲. تمرین «آهستهگویی در آینه»
کودک روبهروی آینه قرار میگیرد و شما جملات آهسته و کشیده میگویید. کودک با دیدن دهان، ریتم کلام را بهتر کنترل میکند. این تمرین برای کودکانی که هنگام هیجان کلمات را تکرار میکنند بسیار مفید است.
۳. بازی «لغت جایگزین»
گاهی کودک برای پردازش زبان، یک کلمه را چند بار تکرار میکند. اما در این تمرین شما روی پیدا کردن کلمات هممعنی کار میکنید تا مغز کودک انتخاب زبانی بیشتری داشته باشد. مثلاً «ماشین — خودرو»، «خوشحال — شاد»
۴. بازی «صدا-خاموش!»
شما یک جمله میگویید و وسط آن فقط یک کلمه را بدون صدا ادا میکنید تا کودک حدس بزند چه بود. این کار مهارت شنیداری، توجه و پردازش زبان را تقویت میکند. این تمرین برای کودکانی که از اضطراب یا تمرکز پایین دچار تکرار کلمات میشوند بسیار مناسب است.
۵. قصهخوانی با مکث هدفمند
شما جملهای از داستان میخوانید و قبل از گفتن کلمه آخر مکث کوتاه میکنید. کودک باید آن کلمه را حدس بزند و کامل کند. این تمرین هم زمانبندی گفتار و هم کنترل جریان کلام را تقویت میکند.
۶. بازی «ضربآهنگ کلمات»
با کفزدن یا ضربه آرام روی میز، یک ریتم ثابت میسازید و کودک باید کلمه یا جمله را روی ریتم بگوید. ریتم، جریان گفتار را منظم میکند و از تکرارهای بیاختیار جلوگیری میکند.
در کلینیک حافظ تمرینات خانگی که به والدین آموزش داده میشود، هدفمند و براساس نیاز کودک هستند. این کار باعث همکاری والد با درمانگر شده و خانواده می داند دقیقاً چرا هر تمرین انتخاب شده و چه انتظاری از آن باید داشته باشد.
جمع بندی نهایی
تکرار کلمات زمانی مشکلساز است که بیش از چند ماه ادامه پیدا کند، همراه با اضطراب، گیرکردن در شروع کلمه، یا اختلال در روانی گفتار باشد. اگر کودک تکرار کلمات را فقط در سنین ۲–۴ سالگی و در شرایط هیجان، خستگی یا یادگیری زبان نشان میدهد، معمولاً طبیعی است. این نکته را هم به یاد داشته باشید که یکی از روشهای درمان نوک زبانی حرف زدن کودکان در اصفهان، تکرار صداهایی است که در کلمات وجود دارد. بنابراین تکرار صداها و کلمات هم گاهی به عنوان روش درمانی به کار می رود.
اما اگر تکرارها شدید، منظم، همراه با اکولالیا، علائم لکنت یا اوتیسم باشد، به ارزیابی گفتاردرمانی نیاز دارید. گفتاردرمانگران برای رفع این مشکل از تکنیکهایی مثل درمانهای زبانمحور، بازیدرمانی، کاهش اضطراب، … برای تقویت جریان گفتار کودک و کاهش رفتارهای تکراری استفاده می کنند.
رایجترین سوالات
سوالاتی که همیشه والدین از گفتاردرمانگران درباره تکرار کلمات کودک می پرسند، عبارتند از:
چه سنی برای شروع گفتاردرمانی مناسب است؟
گفتاردرمانی میتواند از ۲ سالگی شروع شود، اما هر زمان که تکرار کلمات، تأخیر گفتار یا مشکل در برقراری ارتباط دیده شود، ارزیابی زودتر توصیه میشود. مداخله زودهنگام باعث سرعت بیشتر درمان و جلوگیری از تثبیت الگوهای نادرست گفتاری میشود.
لکنت زبان کودک چه علایمی دارد؟
اگر تکرار کلمات همراه با کشیدهگویی، گیرکردن یا توقف در شروع جمله، تلاش زیاد برای حرف زدن، افزایش مشکل هنگام هیجان، خستگی یا عجله و یا آگاهی کودک از مشکل و ناراحتی هنگام صحبت باشد، احتمال لکنت زبان هست.
چه زمانی تکرار کلمات نشانه اوتیسم است؟
اگر تکرار کلمات بهصورت اکولالیای مکرر، بدون درک معنایی، همراه با مشکلات ارتباط اجتماعی یا رفتارهای تکراری دیگر باشد، احتمالاً یکی از نشانههای اوتیسم است. در این شرایط ارزیابی دقیق توسط گفتاردرمانگر و متخصص رشد ضروری است.
درمان اکولالیا در کودکان با چه روشهایی امکانپذیر است؟
برای درمان اکولالیا، روشهایی مثل افزایش درک معنایی، آموزش پاسخ مناسب، بازیهای نقشآفرینی، توجه مشترک، تقویت مهارتهای ارتباط اجتماعی و مدلسازی گفتار مفید هستند. در واقع، ترکیب گفتاردرمانی تخصصی و تمرینات خانگی بهترین نتایج را ایجاد میکند.
اگر شما هم سوالاتی درباره تکرار کلمات کودک و روشهای درمان آن دارید، در بخش نظرات این مقاله می توانید آنها را از ما بپرسید.
منابع
اطلاعات این مقاله بر پایه مقالات پزشکی معتبر در زمینه کاردرمانی کودکان با اختلالات گفتاری نوشته شده است.
